Trafik, yoğun iş temposu, sürekli dijital uyaranlar ve bitmeyen bir yerlere yetişme telaşı, modern şehir yaşamının günlük rutini haline geldi. Kişiselleştirilmiş Tıp ve Yaşam Tarzı Tıbbı Uzmanı Dr. Hande Namal Türkyılmaz, şehir hayatının oluşturduğu kronik stresin sağlığı olumsuz etkileyebileceğine dikkat çekerek, daha yavaş ve dengeli bir yaşam için mutlaka şehirden uzaklaşmak gerekmediğini belirtti.
Metropol yaşamının insanları sürekli tetikte tutabildiğini ifade eden Türkyılmaz'a göre önemli olan, yaşanılan yeri değiştirmekten çok günlük alışkanlıkları yeniden düzenlemek. Şehrin temposu değişmese bile kişisel rutinlerle yaşamın hızını azaltmak mümkün.
Uzun trafik saatleri sağlığı olumsuz etkileyebilir
Ev ile iş arasında uzun saatler geçirmek yalnızca zaman kaybına neden olmuyor. Hareketsizlik, yoğun stres ve sürekli dikkat halinde olma zorunluluğu da vücut üzerinde ek bir yük oluşturabiliyor.
Dr. Türkyılmaz, uzun süre trafikte kalmayı hareketsizlik ve stresin bir araya geldiği olumsuz bir tablo olarak değerlendirerek, özellikle günlük yaşamda uzun yolculukların fiziksel ve zihinsel yorgunluğu artırabileceğine dikkat çekti.
Güne yorgun başlamak vücudun verdiği bir sinyal olabilir
Kronik stresin vücuttaki kortizol seviyelerini etkileyebileceğini belirten Türkyılmaz, uzun süre devam eden stresin metabolizma ve sindirim sistemi üzerinde de olumsuz sonuçlar oluşturabileceğini ifade etti. Güne yorgun başlamak, yemeklerden sonra yaşanan şişkinlik ve ani duygu durumu değişiklikleri gibi belirtilerin kişinin yaşam tarzını yeniden değerlendirmesi gerektiğine işaret edebileceği belirtildi.
Hızlı yaşam biyolojik yaşlanmayı etkileyebilir
Sürekli koşturma ve yoğun uyaranlara maruz kalmanın biyolojik yaşlanma süreçleriyle ilişkili olabileceğine dikkat çeken Dr. Türkyılmaz, DNA'nın uç bölümlerinde bulunan telomerlerin kronik stres ve yaşam tarzı faktörlerinden etkilenebildiğini söyledi. Uyku düzeninin de sağlıklı yaşam açısından kritik öneme sahip olduğunu belirten Türkyılmaz, yetersiz uykunun vücuttaki birçok biyolojik süreci etkileyebileceğini vurguladı.
Yavaş şehirler sağlıklı yaşamı destekliyor
Dr. Türkyılmaz'a göre şehir planlaması aynı zamanda önemli bir halk sağlığı konusu. Günlük ihtiyaçlara yürüyerek ulaşılabilen, bisiklet kullanımının desteklendiği, yeşil alanların bulunduğu ve yerel gıdaya erişimin kolay olduğu şehirler daha aktif ve dengeli bir yaşamı teşvik edebiliyor.
Türkiye'deki Cittaslow, yani "Yavaş Şehir" ağı içerisinde yer alan Seferihisar, Foça, Gökçeada, Şavşat, Arapgir ve Halfeti gibi yerleşimler bu yaşam anlayışının örnekleri arasında gösteriliyor.
Şehir hayatında yavaşlamak için üç öneri
Metropolün hızını tamamen değiştirmek mümkün olmasa da günlük yaşamda uygulanabilecek bazı alışkanlıklar stresin yönetilmesine yardımcı olabilir.
Güne doğal ışıkla başlayın: Uyanmanın ardından mümkün olduğunca erken saatlerde doğal gün ışığına çıkmak, vücudun biyolojik saatini destekleyebilir. Sabahın ilk bölümünde ekran kullanımını sınırlamak da daha dengeli bir güne başlamaya yardımcı olabilir.
Nefes egzersizlerine zaman ayırın: Stresli anlarda kontrollü ve yavaş nefes egzersizleri rahatlamaya destek olabilir. Dr. Türkyılmaz, 4 saniye nefes alma, 7 saniye tutma ve 8 saniyede yavaşça verme şeklinde uygulanan 4-7-8 nefes tekniğini öneriyor.
Uzun süre hareketsiz kalmayın: Masa başında çalışanların düzenli aralıklarla kısa hareket molaları vermesi önem taşıyor. Yaklaşık her 50 dakikada bir kısa süreli yürüyüş veya esneme yapmak, gün içindeki hareketsizliği azaltmaya yardımcı olabilir.
“Dijital gün batımı” ile ekranlara ara verin
Gün boyunca yoğun şekilde kullanılan telefon, bilgisayar ve tabletlerin uyku öncesinde sınırlandırılması da öneriler arasında yer alıyor. Türkyılmaz, yatmadan en az iki saat önce ekranlardan uzaklaşmayı ifade eden “dijital gün batımı” uygulamasının daha kaliteli bir dinlenme düzenini destekleyebileceğini belirtti.
İş yerlerinde ise esnek çalışma modelleri, ayarlanabilir masalar ve yürüyerek gerçekleştirilen toplantılar gibi uygulamaların çalışanların daha hareketli bir gün geçirmesine katkı sağlayabileceği ifade edildi.
Önemli olan yaşanılan yer değil, günlük alışkanlıklar
Şehir hayatından uzaklaşıp daha sakin bir bölgeye taşınmanın tek başına çözüm olmadığını vurgulayan Dr. Türkyılmaz, kişinin hızlı yaşam alışkanlıklarını beraberinde götürmesi halinde bulunduğu yer değişse bile stresin devam edebileceğine dikkat çekti.
Türkyılmaz'a göre daha sağlıklı ve dengeli bir yaşamın temelinde, kişinin bulunduğu koşullar içerisinde kendisine uygun rutinler oluşturması yer alıyor. Sürekli yetişme duygusunu azaltmak, dijital uyaranları sınırlandırmak, düzenli hareket etmek ve dinlenmeye zaman ayırmak, metropolün merkezinde bile daha yavaş bir yaşam kurmanın yolları arasında bulunuyor.
