Türk Nöroloji Derneği, 13 Mart Dünya Uyku Günü kapsamında yaptığı açıklamada uyku düzeninin beyin sağlığı açısından hayati öneme sahip olduğuna dikkat çekti. Dernek, kaliteli uykunun yalnızca dinlenmek anlamına gelmediğini vurgulayarak, “İyi bir uyku sadece daha iyi bir gece değil, aynı zamanda daha sağlıklı bir beyin ve daha kaliteli bir yaşam demektir” mesajını paylaştı.
Uyku, beynin en aktif çalıştığı dönemlerden biri
Açıklamada uykunun nörolojik açıdan beynin yoğun şekilde çalıştığı süreçlerden biri olduğu belirtildi. Gün içerisinde öğrenilen bilgilerin, yaşanan duygusal deneyimlerin ve stresin uyku sırasında işlendiği ifade edildi.
Uzmanlara göre Non-REM uykusu, kalıcı hafıza oluşumu ve sinirsel bağlantıların düzenlenmesinde kritik rol oynarken; REM uykusu ise duygusal denge ve yaratıcılık üzerinde önemli etkiler oluşturuyor.
Beyin uyku sırasında kendini temizliyor
Dernek açıklamasında son yıllarda keşfedilen glimfatik sisteme de dikkat çekildi. Bu sistem sayesinde beynin uyku sırasında adeta “temizlik moduna” geçtiği ve gün içinde biriken metabolik atıkların temizlendiği belirtildi.
Uzmanlar, bu mekanizmanın bozulmasının Alzheimer gibi nörodejeneratif hastalıklarla ilişkili olabileceğini vurgulayarak uykunun yalnızca dinlenme değil, beynin kendini koruması ve yenilemesi için gerekli bir süreç olduğunu ifade etti.
Uyku sorunları gündelik yaşamı da etkiliyor
İnsomnia (uykusuzluk), uyku apnesi, huzursuz bacak sendromu ve REM uykusu davranış bozukluğu gibi yaygın uyku problemlerinin yalnızca geceyi değil gündüz yaşamını da olumsuz etkilediği belirtildi.
Uzun süreli uyku yoksunluğunun;
- dikkat azalması
- karar verme güçlüğü
- duygudurum değişiklikleri
- riskli davranışların artması
gibi sorunlara yol açabileceği ifade edildi.
Uzmanlar ayrıca REM uykusu davranış bozukluğunun, Parkinson ve bazı nörodejeneratif hastalıklar için erken bir uyarı işareti olabileceğini belirtti. Uyku sırasında rüyaları canlandırma, bağırma ya da vurma gibi davranışların görülmesi durumunda mutlaka uzman desteği alınması gerektiği vurgulandı.
“İyi uyu, daha iyi yaşa”
Dernek, akşam saatlerinde ekran ışığına maruz kalmak, geç saatlere kadar aktif kalmak ve düzensiz yaşam tarzının beynin biyolojik saatini olumsuz etkilediğini de hatırlattı. Bu durumun melatonin hormonunun baskılanmasına neden olarak uykuya dalmayı zorlaştırdığı ve uyku kalitesini düşürdüğü ifade edildi.
Dünya Uyku Günü’nün bu yılki teması olan “İyi uyu, daha iyi yaşa” mesajının bilimsel açıdan güçlü bir gerçeği yansıttığına dikkat çekildi.
Açıklamada şu ifadeler yer aldı:
“Beynin sağlığı gece başlar. Uyku sırasında kurulan sinirsel bağlantılar, temizlenen metabolik atıklar ve dengelenen biyolojik ritimler, sabah uyandığımızda zihinsel durumumuzu belirler. Uykuya ayrılan zaman kayıp değil, zihinsel berraklığın temelidir. Çünkü iyi bir uyku, daha sağlıklı bir beyin ve daha iyi bir yaşam anlamına gelir.”
