Sağlık Bakanlığı, ambulans ve acil bakım teknikerleri ile acil tıp teknisyenlerinin hastane öncesinde uygulayacağı acil tıbbi yardım ve bakım yöntemlerini güncelledi. Yeni düzenlemede yetişkin, çocuk, doğum ve yenidoğan vakalarına yönelik algoritmaların yanı sıra inme, Crush Sendromu, zehirlenme ve afet triyajı gibi birçok acil duruma ilişkin müdahale adımları ayrıntılandırıldı.
Sağlık Bakanlığının "Ambulans ve Acil Bakım Teknikerleri ile Acil Tıp Teknisyenlerinin Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Tebliğde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Tebliğ"i Resmi Gazete'de yayımlandı.
Düzenlemeyle birlikte "Hastane Öncesi Acil Tıbbi Yardım ve Bakım Akış Şemaları" yeniden düzenlendi. Güncellenen rehber; "Yetişkin Algoritmaları", "Doğum ve Yenidoğan Algoritmaları" ile "Çocuk Algoritmaları" olmak üzere üç ana bölümden oluşuyor. Bu bölümlerin altında toplam 78 alt kategori bulunuyor.
Olay yeri yönetiminde yeni dönem
Düzenlemeyle daha önce kullanılan "Saha Yönetimi" başlığı "Olay Yeri Yönetimi" olarak değiştirildi. Bu bölümde uygulanacak adımların sıralaması ve içeriği de güncellendi.
Hastane öncesi acil sağlık ekipleri öncelikle Sağlık Komuta Kontrol Merkezi ile iletişim kurarak olay hakkında bilgi alacak. Ekipler, hasta veya yaralı sayısı ile olayın niteliğini değerlendirerek ihtiyaç duyulan ek personel ve ekipmanı belirleyecek ve olay yerindeki süreci koordineli şekilde yönetecek.
Ajite hastaya yaklaşım detaylandırıldı
Yeni rehberde "ajite hasta" kavramına da yer verildi. Aşırı huzursuzluk, kaygı, sinirlilik ve hareketlilik gösteren, bazı durumlarda çevresine yönelik saldırgan veya şiddet içeren davranışlarda bulunabilen hastalara nasıl yaklaşılması gerektiği ayrıntılı olarak açıklandı.
"Ajite hastaya yaklaşım" başlığı altında sağlık ekiplerinin hastayla iletişim kurma yöntemleri ve uygulanabilecek tıbbi müdahaleler ele alındı.
Diyabet hastalarının acil durumlarında uygulanacak işlemler ile alerjik reaksiyonlarda izlenecek müdahale yöntemleri ve kullanılabilecek ilaçlara ilişkin bilgiler de güncellendi.
İnme şüphesinde BEFAST kullanılacak
Yeni düzenlemenin dikkat çeken bölümlerinden biri de akut inmenin erken tespitine yönelik oldu.
Sağlık çalışanlarının inme belirtilerini hızlı şekilde değerlendirmesine yardımcı olan "BEFAST" tarama yöntemi, inme şüphesi bulunan hastaların hastane öncesindeki değerlendirmelerinde kullanılacak.
Böylece inme belirtilerinin mümkün olduğunca erken fark edilmesi ve hastanın uygun sağlık kuruluşuna yönlendirilmesi amaçlanıyor.
Yılan, akrep, kene ve arı vakaları için ayrı başlık
Yılan ve akrep ısırması, kene tutunması ve arı sokması gibi vakalarda uygulanması gereken işlemler de "Isırma ve Sokmalar" başlığı altında yeni rehbere dahil edildi.
Acil sağlık ekiplerinin bu tür vakalarda izlemesi gereken müdahale basamakları ayrıntılı şekilde sıralandı.
Zehirlenmeler ise tek bir genel başlık altında toplandı. Karbonmonoksit zehirlenmesi de bu bölümde ayrı olarak ele alınan acil durumlar arasına eklendi.
Crush Sendromu için müdahale adımları belirlendi
Deprem, trafik kazası ve iş kazaları gibi olaylarda uzun süreli ezilme ve sıkışma sonucunda ortaya çıkabilen "Crush Sendromu" da güncellenen rehberde ayrı bir başlık olarak yer aldı.
Yarım saatten uzun süre göçük altında kalan veya sıkışma ve basıya bağlı yaralanması bulunan kişilerde Crush Sendromu ihtimalinin değerlendirilmesi gerektiği belirtildi.
Rehberde hastane öncesi acil sağlık ekiplerinin bu vakalarda uygulaması gereken tıbbi yöntemlere de yer verildi.
Afetlerde START Triyaj uygulanacak
Afetler ve toplu kazalar gibi çok sayıda yaralının bulunduğu olaylarda kullanılan "START Triyaj" sistemi de düzenlemeye dahil edildi.
Acil sağlık ekiplerinin triyaj işlemine kendilerine en yakın hastadan başlaması ve her bir yaralı için değerlendirme süresini bir dakikanın altında tutması öngörüldü.
Çocuk vakaları için ise "Jump START Triyaj" sistemi rehbere eklendi. Bu yöntem, afet ve kitlesel yaralanma durumlarında 8 yaşın altındaki çocukların hızlı şekilde değerlendirilerek sınıflandırılmasında kullanılacak.
Doğum ve yenidoğan acillerine yönelik yeni düzenlemeler
"Doğum ve Yenidoğan Algoritmaları" bölümünde de önemli güncellemeler yapıldı.
Doğum sonrasında meydana gelebilen tehlikeli ve aşırı kanama olarak tanımlanan postpartum kanama vakalarında hastane öncesinde gerçekleştirilecek değerlendirme ve müdahale aşamaları belirlendi.
Aynı bölümde "Gebelikte Akut Hipertansiyon Yönetimi" de ayrı bir başlık altında ele alındı.
Sağlık Komuta Kontrol Merkezi ve Çağrı Merkezinde görev yapan hekimler ise ihtiyaç duyulması halinde güncellenen algoritmalar doğrultusunda ambulans ekiplerine destek sağlayacak.
