Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Dünya Kanser Günü kapsamında yayımladığı yeni raporla kanserle mücadelede dikkat çekici bir gerçeği ilk kez net biçimde ortaya koydu. Rapora göre, 2022 yılında teşhis edilen yeni kanser vakalarının yaklaşık yüzde 37’si, yani her 10 vakanın 4’ü, alınacak önlemlerle engellenebilirdi.
DSÖ ve Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı’nın (IARC) 185 ülke ve 36 kanser türünden elde edilen verileri, kanser riskinin yalnızca genetik faktörlerle sınırlı olmadığını gösteriyor. Yaşam tarzı, çevresel koşullar ve yaşanılan coğrafya; kansere yakalanma ihtimalinde belirleyici rol oynuyor. Akciğer, mide ve rahim ağzı kanserleri, önlenebilir vakaların neredeyse yarısını oluşturuyor.
Tütün, hava kirliliği ve yaşam tarzı başı çekiyor
Rapora göre sigara ve diğer tütün ürünleri, hava kirliliğiyle birlikte tüm yeni kanser vakalarının yüzde 15’inden sorumlu. Özellikle erkeklerde kanser riskini artıran en önemli etkenler arasında sigara ve alkol tüketimi öne çıkıyor. Hareketsizlik, obezite, sağlıksız beslenme ve bazı enfeksiyonlar da değiştirilebilir riskler arasında yer alıyor.
Uzmanlar uyarıyor: Sorumluluk sadece bireyde değil
Uzmanlar, bireysel davranış değişikliklerinin önemli olduğunu ancak tek başına yeterli olmadığını vurguluyor. Sigaranın bırakılması, düzenli fiziksel aktivite, dengeli beslenme gibi adımlar büyük fark yaratabiliyor. Bununla birlikte, hava kirliliğiyle mücadele, gıda güvenliği denetimleri, obeziteyle mücadele programları ve yaygın tarama politikaları gibi kamusal önlemler de hayati önem taşıyor.
HPV aşısı ve taramalar kritik rol oynuyor
Raporda kadınlarda önlenebilir kanserlerin başında enfeksiyonların geldiği belirtiliyor. Rahim ağzı kanserlerinin neredeyse tamamından sorumlu olan HPV’ye karşı aşılama, hastalığın önlenmesinde en etkili yöntemlerden biri olarak öne çıkıyor. Ayrıca düzenli tarama ve testlerle kolon ve meme kanserlerinde erken tanı oranları büyük ölçüde artırılabiliyor.
Kanserin ekonomik yükü de ağır
DSÖ verilerine göre kanserin dünya genelindeki yıllık ekonomik maliyeti yaklaşık 1,16 trilyon dolar seviyesinde. Uzmanlar, önleyici sağlık politikalarının yalnızca hayat kurtarmakla kalmayıp ülkelerin ekonomik sürdürülebilirliği açısından da kritik olduğuna dikkat çekiyor.
Raporda verilen mesaj net: Kanser vakalarının önemli bir bölümü önlenebilir. Bugün atılacak doğru adımlar, gelecekte milyonlarca insanın hayatını kurtarabilecek güçte.
