Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), 4 Şubat Dünya Kanser Günü kapsamında yayımladığı kapsamlı raporda, küresel kanser yüküne dair dikkat çekici veriler paylaştı. Rapora göre, 2022 yılında dünya genelinde görülen yeni kanser vakalarının yaklaşık yüzde 37’si önlenebilir nedenlerle ilişkilendiriliyor. DSÖ, bu verilerin kanserle mücadelede önlemenin ne kadar kritik bir rol oynadığını açıkça ortaya koyduğunu vurguladı.
Raporda, tütün kullanımı, alkol tüketimi ve enfeksiyonların kanser vakalarının başlıca önlenebilir nedenleri arasında yer aldığı belirtildi. Küresel ölçekte kanser vakalarının dörtte birinin uygun önleme stratejileriyle engellenebileceği ifade edildi.
Tütün İlk Sırada, Enfeksiyonlar Yakından Takip Ediyor
Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı (IARC) katkılarıyla hazırlanan raporda, 185 ülke ve 36 farklı kanser türünden elde edilen veriler analiz edildi. Buna göre:
- Tütün kullanımı, küresel ölçekte tüm yeni kanser vakalarının yüzde 15’inden sorumlu
- Enfeksiyonlar kanser vakalarının yüzde 10’una,
- Alkol tüketimi ise yüzde 3’üne neden oluyor
Akciğer, mide ve rahim ağzı kanserlerinin, önlenebilir kanser vakalarının neredeyse yarısını oluşturduğu belirtildi. Akciğer kanseri sigara ve hava kirliliğiyle, mide kanseri çoğunlukla Helicobacter pylori enfeksiyonuyla, rahim ağzı kanseri ise genellikle HPV (İnsan Papilloma Virüsü) ile ilişkilendirildi.
Erkeklerde Önlenebilir Kanser Oranı Daha Yüksek
Rapora göre, önlenebilir kanser vakaları erkeklerde kadınlara kıyasla daha yüksek seviyede seyrediyor. Yeni vakaların yüzde 45’i erkeklerde, yüzde 30’u ise kadınlarda görülüyor.
Erkeklerde yeni kanser vakalarının:
- Yüzde 23’ü sigaradan,
- Yüzde 9’u enfeksiyonlardan,
- Yüzde 4’ü alkol tüketiminden kaynaklanıyor.
Kadınlarda ise:
- Yüzde 11 enfeksiyonlar,
- Yüzde 6 sigara,
- Yüzde 3 yüksek vücut kitle indeksi ile ilişkilendiriliyor.
Bölgesel Farklılıklar Dikkat Çekiyor
DSÖ raporu, önlenebilir kanser oranlarının bölgelere göre ciddi farklılıklar gösterdiğini ortaya koydu. Kadınlarda bu oran, Kuzey Afrika ve Batı Asya’da yüzde 24 seviyesindeyken, Sahra Altı Afrika’da yüzde 38’e kadar yükseliyor.
Erkeklerde ise en yüksek önlenebilir kanser oranı yüzde 57 ile Doğu Asya’da, en düşük oran ise yüzde 28 ile Latin Amerika ve Karayipler’de kaydedildi. Bu farklılıkların; çevresel koşullar, yaşam tarzı, mesleki riskler, sosyoekonomik yapı ve sağlık sistemlerinin kapasitesiyle yakından ilişkili olduğu belirtildi.
“Bu İlk Küresel ve Kapsamlı Analiz”
Raporda görüşlerine yer verilen DSÖ Kanser Kontrolü Ekip Lideri Andre Ilbawi, çalışmanın küresel ölçekte bir ilk olduğuna dikkat çekerek, “Bu rapor, kanser riskinin ne kadarının önleyebileceğimiz nedenlerden kaynaklandığını ortaya koyan ilk kapsamlı küresel analizdir” değerlendirmesinde bulundu.
IARC Kanser Gözetim Birimi Başkan Yardımcısı Isabelle Soerjomataram ise raporun dönüm noktası niteliğinde olduğunu belirterek, önlenebilir risk faktörlerine yönelik çözümlerin küresel kanser yükünü azaltmak için en güçlü fırsatlardan biri olduğunu vurguladı.
DSÖ, tütünle mücadele, alkol düzenlemeleri, HPV ve hepatit B aşılamaları, temiz hava politikaları ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarının yaygınlaştırılmasının, kanser vakalarının önemli bir bölümünü önleyebileceğinin altını çizdi.
