Türkiye’de tütün ürünleriyle mücadele kapsamında yeni düzenlemeler hazırlanıyor. Taslak çalışmalarda, 1 Ocak 2015 sonrası doğanlara tütün ürünlerinin satışının ömür boyu yasaklanması, açık alanlarda sigara kullanımına yönelik yeni kurallar getirilmesi ve standart paket uygulamasının genişletilmesi gibi başlıklar yer alıyor.
Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi ve Yeşilay Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Toker Ergüder, tütün ürünlerinin satış ve kullanımına ilişkin hazırlanan yeni kanun teklifine dair değerlendirmelerde bulundu.
Yaklaşık bir yıldır üzerinde çalışılan düzenlemenin ekim ayında Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulmasının planlandığını belirten Ergüder, yeni adımların özellikle çocukları, gençleri ve kadınları korumaya yönelik olacağını ifade etti.
Tütün Kullanımına Karşı Yeni Politikalar Hazırlanıyor
Dünya genelinde yaklaşık 1,2 milyar kişinin sigara kullandığını belirten Ergüder, her yıl yaklaşık 7 milyon kişinin tütün kullanımına bağlı nedenlerle hayatını kaybettiğini söyledi.
Dünya Sağlık Örgütü’nün Tütün Kontrol Çerçeve Sözleşmesi sonrasında birçok ülkede sigara kullanım oranlarında düşüş yaşandığını aktaran Ergüder, Türkiye’nin de geçmiş yıllarda önemli adımlar attığını hatırlattı.
Türkiye’nin 2003 yılında Tütün Kontrolü Çerçeve Sözleşmesi’ni imzaladığını, 2008 yılında ise kapalı alanlarda sigara kullanımını yasaklayan düzenlemenin yürürlüğe girdiğini belirten Ergüder, bu uygulamaların uluslararası alanda örnek gösterildiğini ifade etti.
Türkiye’de Sigara Kullanımında Yeniden Artış Görüldü
Son yıllarda küresel ölçekte sigara kullanımında düşüş eğilimi yaşanırken Türkiye’de bazı gruplarda artış görüldüğünü belirten Ergüder, özellikle gençler ve kadınlar arasındaki kullanım oranlarına dikkat çekti.
Kadınlarda sigara kullanımının son 10-15 yıllık dönemde önemli ölçüde arttığını belirten Ergüder, genç kadınlarda da yükseliş yaşandığını ifade etti.
Sigara satış rakamlarının da arttığını söyleyen Ergüder, 2012 yılında yaklaşık 91 bin ton ve 4,5 milyar paket seviyesinde olan satışların, 2025 yılında yaklaşık 160 bin ton ve 8 milyar paket seviyesine ulaştığını aktardı.
2015 Sonrası Doğanlara Tütün Ürünü Satışı Yasaklanabilir
Hazırlanan taslak düzenlemenin en dikkat çeken başlıklarından biri, belirli bir tarihten sonra doğanlara yönelik tütün ürünü satış yasağı oldu.
Prof. Dr. Ergüder, çocuk ve gençleri korumaya yönelik düzenleme kapsamında 1 Ocak 2015 tarihinden sonra doğan kişilere hayat boyu tütün ürünlerinin satışının ve kullanımının yasaklanmasının değerlendirildiğini söyledi.
Benzer uygulamaların bazı ülkelerde hayata geçirildiğini belirten Ergüder, bu düzenlemenin yeni nesillerin tütün ürünlerinden uzak tutulmasını amaçladığını ifade etti.
2040 Sonrası Tütün Ürünlerine Yeni Kısıtlamalar Gündemde
Taslakta yer alan bir diğer önemli başlığın ise uzun vadeli tütün politikaları olduğunu belirten Ergüder, 2040 yılından sonra Türkiye’de tütün ürünlerinin üretimi ve satışına yönelik daha kapsamlı yasakların gündeme gelebileceğini söyledi.
İrlanda, İngiltere, Finlandiya ve Avustralya gibi bazı ülkelerin bu konuda daha erken tarihli hedefler açıkladığını aktardı.
Lokanta, Park ve Kamu Alanlarında Yeni Sigara Düzenlemesi
Yeni düzenleme kapsamında açık alanlarda sigara kullanımına yönelik değişiklikler de planlanıyor.
Taslakta yer alan düzenlemelere göre;
- Lokantaların açık ve kapalı bölümlerinde sigara kullanımının yasaklanması,
- Park ve bahçelerde belirlenen özel sigara alanlarının oluşturulması,
- Kamu binalarının bahçelerinde kontrollü sigara alanlarının düzenlenmesi
gibi uygulamalar değerlendiriliyor.
Bu düzenlemelerle özellikle çocukların ve gençlerin sigara kullanımını görmesinin azaltılması hedefleniyor.
Sigara Paketlerinde Standart Tasarım Dönemi
Hazırlanan taslakta sigara paketlerine yönelik yeni kurallar da bulunuyor.
Prof. Dr. Ergüder, standart paket uygulamasının genişletilmesinin planlandığını belirterek, özellikle kadınlara yönelik pazarlama stratejilerinin önüne geçilmesinin amaçlandığını söyledi.
Düzenlemenin hayata geçmesi halinde;
- Tüm sigara paketlerinin standart hale gelmesi,
- İnce ve "slim" sigara çeşitlerinin kaldırılması
gibi değişikliklerin uygulanabileceği belirtildi.
18 Yaş Altına Sigara Satışında Kimlik Doğrulama Sistemi
Çocukların tütün ürünlerine erişimini engellemek amacıyla kimlik doğrulama sistemlerinin güçlendirilmesi de taslakta yer alan başlıklardan biri oldu.
Ergüder, yeni sistemle birlikte 18 yaşından küçük kişilerin tütün ürünlerini satın almasının daha etkin şekilde engellenmesinin hedeflendiğini söyledi.
Sigara Paketlerine "Sağlık Vergisi" Düzenlemesi
Taslakta dikkat çeken diğer başlıklardan biri de sigara paketlerine yönelik ek vergi uygulaması oldu.
"Sağlık vergisi" olarak ifade edilen düzenleme kapsamında elde edilen gelirlerin koruyucu sağlık hizmetlerine aktarılmasının planlandığı belirtildi.
Yeni Düzenlemeye Toplum Desteği Araştırılıyor
Tütün kontrol politikalarına yönelik toplum desteğinin de araştırıldığını belirten Ergüder, Yeşilay tarafından yaklaşık 7 bin kişiyle gerçekleştirilen saha çalışmasında yeni düzenlemelere desteğin yüksek çıktığını ifade etti.
Araştırmaya göre toplum desteğinin yüzde 90’ın üzerinde olduğunu belirten Ergüder, sigara kullanan kişiler arasında da desteğin yaklaşık yüzde 60 seviyesinde olduğunu söyledi.
Yeni kanun teklifinin Meclis’e sunulmasının ardından tütün ürünlerinin satışı, kullanımı ve reklamına ilişkin kapsamlı düzenlemelerin gündeme gelmesi bekleniyor.
