ABD’deki araştırmacılar, yapay zeka kullanarak laboratuvar ortamında işlev gösterebilen 16 yeni virüs geliştirdi. Çalışmada elde edilen virüslerin yalnızca bakterileri hedeflediği ve insanlar açısından doğrudan bir tehdit oluşturmadığı belirtildi.
Science dergisinde yayımlanan araştırmada Stanford Üniversitesi, Massachusetts Teknoloji Enstitüsü ve Harvard ile bağlantılı Broad Enstitüsü’nden bilim insanları görev aldı.
Araştırmacılar, üretken yapay zekanın ilk kez eksiksiz bir genom tasarımında kullanıldığına dikkat çekerken, bu gelişmenin biyoloji ve tıp alanında önemli bir dönüm noktası olabileceğini ifade etti.
Yaklaşık 300 Yapay Zeka Tasarımı Laboratuvarda Test Edildi
Çalışma kapsamında yapay zeka tarafından oluşturulan yüzlerce genom tasarımı arasından yaklaşık 300 örnek seçildi ve laboratuvar ortamında sentezlendi. Yapılan testlerde bu tasarımlardan 16’sının işlevsel olduğu ve çoğalabildiği belirlendi.
Ortaya çıkan virüsler, insan hücrelerini değil bakterileri enfekte eden bakteriyofaj türleri üzerine geliştirildi. Araştırmacılar, bu nedenle çalışmada kullanılan virüslerin insanlar için tehdit oluşturmadığını vurguladı.
Yapay Zeka Bu Kez “Yaşamın Dilini” Öğrendi
Araştırmada kullanılan Evo1 ve Evo2 adlı yapay zeka modellerinin çalışma prensibinin büyük dil modellerine benzer olduğu belirtildi.
Ancak bu sistemler kelimeler ve cümleler yerine genetik diziler üzerinde eğitildi. Modellerin virüsler, bakteriler, bitkiler ve insanlardan elde edilen genetik veriler üzerinden biyolojik dizilimleri analiz ettiği aktarıldı. Bu sayede yapay zeka, belirli özelliklere sahip yeni genom tasarımları üretebildi.
16 Virüs E. coli Bakterilerine Karşı Etkili Oldu
Araştırmacılar tarafından seçilen 302 yapay zeka tasarımı laboratuvarda sentezlendi. Testlerin ardından 16 tasarımın yaşayabilir virüslere dönüştüğü ve E. coli bakterilerini enfekte ederek etkisiz hale getirebildiği görüldü. Bu sonuçların, gelecekte bakteriyel enfeksiyonlara karşı yeni tedavi yöntemlerinin geliştirilmesine katkı sağlayabileceği değerlendiriliyor.
“Üretken Yapay Zeka İçin Yeni Bir Aşama”
Stanford Üniversitesi’nden Brian Hie, çalışmanın üretken yapay zekanın biyolojik tasarım alanındaki kapasitesini gösteren önemli bir adım olduğunu belirtti.
Hie, yapay zekanın daha önce moleküller ve proteinler üzerinde kullanıldığını ancak eksiksiz bir genom tasarlamasının teknolojinin ulaştığı yeni bir karmaşıklık seviyesini gösterdiğini ifade etti. Araştırmacılar, özellikle bakteriyofajların gelecekte antibiyotiklere dirençli bakterilere karşı geliştirilecek tedavilerde kullanılabileceğini düşünüyor.
Uzmanlardan Güvenlik Uyarısı
Çalışma bilimsel açıdan önemli bir gelişme olarak değerlendirilirken, yapay zeka destekli biyolojik tasarımların beraberinde getirebileceği güvenlik riskleri de gündeme geldi. Uzmanlar, yapay zeka modellerinin biyoloji alanında giderek daha güçlü hale gelmesinin ciddi denetim ve güvenlik standartlarını gerekli kıldığını belirtiyor.
Yapay zeka halihazırda yeni ilaçların, antibiyotiklerin ve biyolojik moleküllerin geliştirilmesinde kullanılıyor. Ancak tamamen yeni ve işlevsel genomların tasarlanabilmesi, teknolojinin biyoteknoloji alanında ulaştığı yeni bir aşama olarak görülüyor.
