Yeni eğitim öğretim yılı yaklaşırken uzmanlardan ailelere okul çantası konusunda önemli uyarı geldi. Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Çocuk Ortopedi Servisi Sorumlu Hekimi Prof. Dr. Yalçın Turhan, okul çantasının ağırlığının çocuğun vücut ağırlığının yüzde 10’unu aşmaması gerektiğini belirterek yanlış çanta kullanımının boyun, omuz ve sırt ağrılarına yol açabileceğine dikkat çekti.
Okulların açılmasına kısa süre kala öğrenciler için okul çantası hazırlıkları da hızlandı. Ancak çantanın modeli ve görünümü kadar ağırlığı ve nasıl taşındığı da çocukların omurga sağlığı açısından önem taşıyor.
Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Çocuk Ortopedi Servisi Sorumlu Hekimi Prof. Dr. Yalçın Turhan, ağır okul çantalarının çocuklarda kas yorgunluğu, ağrı ve geçici duruş bozukluklarına neden olabileceğini söyledi.
Okul Çantası Kaç Kilo Olmalı?
Prof. Dr. Turhan, ailelerin okul çantasının ağırlığını çocuğun kilosuna göre belirlemesini önerdi.
Pratik olarak çantanın toplam ağırlığının çocuğun vücut ağırlığının yüzde 10'unu geçmemesi gerektiğini belirten Turhan, özellikle yüzde 15'in üzerindeki yüklerde ağrı şikâyetlerinin daha sık görülebildiğine dikkat çekti.
Örneğin 30 kilogram ağırlığındaki bir çocuk için okul çantasının yaklaşık 3 kilogram olması ideal kabul ediliyor. Özel durumlarda ağırlığın 4,5 kilograma kadar çıkabileceğini belirten Turhan, yüzde 15 sınırının aşılmamasının önemli olduğunu vurguladı.
Ağır Okul Çantası Duruşu Etkileyebilir
Çocuklar ağır bir çanta taşıdığında yükü dengeleyebilmek için farkında olmadan gövdelerini öne doğru eğebiliyor.
Bu durum özellikle boyun, omuz ve sırt bölgesindeki kasların normalden daha fazla çalışmasına neden olabiliyor. Çantanın ağırlığı ve taşıma süresi arttıkça kaslar üzerindeki mekanik yük de yükseliyor.
Uzun süre devam eden yanlış taşıma alışkanlıkları çocuklarda ağrı, yorgunluk ve yürüyüş ya da duruş biçiminde geçici değişikliklerle sonuçlanabiliyor.
Okul Çantası İki Omuzda Taşınmalı
Çantanın ağırlığı kadar nasıl taşındığı da önemli. Uzmanlar, okul çantasının yalnızca tek omuza asılmaması gerektiğini belirtiyor.
Tek taraflı taşıma, yükün vücuda eşit dağılmasını engelleyebiliyor. Çocuk bu dengesizliği gidermek amacıyla gövdesini yana doğru eğebiliyor ve bunun sonucunda sırt ile omuz kaslarına binen yük artabiliyor.
Bu nedenle okul çantalarının iki omuz askısıyla birlikte kullanılması öneriliyor.
Doğru Okul Çantası Nasıl Seçilmeli?
Çanta seçiminde çocuğun yaşına ve vücut yapısına uygun modellerin tercih edilmesi gerekiyor.
İki geniş ve ayarlanabilir omuz askısına sahip, mümkünse askıları dolgulu, sırt bölümü desteklenmiş ve ağırlığı dengeli dağıtacak bölmeleri bulunan çantalar tercih edilebilir.
Askıların gereğinden fazla uzun bırakılması ise çantanın vücuttan uzaklaşmasına ve kasların daha fazla güç harcamasına neden olabiliyor. Bu nedenle çantanın sırta yakın duracak şekilde ayarlanması önem taşıyor.
Uzun süreli taşımalarda bel veya göğüs kemerine sahip modeller de yükün daha dengeli dağıtılmasına yardımcı olabiliyor.
Ağır Kitaplar Sırta Yakın Yerleştirilmeli
Çantanın içindeki malzemelerin nasıl yerleştirildiği de ağırlık dağılımını etkiliyor.
Prof. Dr. Turhan, ağır kitapların çantanın sırta en yakın bölümüne yerleştirilmesini ve günlük olarak ihtiyaç duyulmayan eşyaların çantadan çıkarılmasını önerdi.
Ayrıca çantanın sırtta fazla aşağıya sarkmaması gerektiğine dikkat çekiliyor. Yanlış konumlandırılan ve ağırlaşan çantalar bel bölgesindeki yükü artırabiliyor.
Ağır Okul Çantası Skolyoz Yapar mı?
Velilerin en fazla merak ettiği konulardan biri de ağır okul çantalarının skolyoza neden olup olmadığı.
Prof. Dr. Turhan, mevcut bilimsel verilerin ağır okul çantasının doğrudan skolyoza neden olduğunu göstermediğini belirtti.
Ağır çantalar kas ağrısı, yorgunluk ve geçici duruş değişikliklerine yol açabilse de bu durumun yapısal skolyoz ile aynı şekilde değerlendirilmemesi gerekiyor.
Çocukların büyüme dönemindeki omurga sağlığı yalnızca taşıdıkları çantadan değil, günlük hareket düzeyi, oturma biçimi ve farklı yaşam alışkanlıklarından da etkileniyor.
Telefon ve Tablet Kullanımına da Dikkat
Çocukların omurga sağlığı açısından yalnızca okul çantasına odaklanmak yeterli değil.
Masa başında uzun süre hareketsiz kalmak, yanlış pozisyonda oturmak ve telefon ya da tablet kullanırken sürekli öne doğru eğilmek de boyun ve sırt bölgesindeki yükü artırabiliyor.
Okuldaki sıra ve masaların yanı sıra evde ders çalışırken kullanılan masa ve sandalyenin de çocuğun boyuna ve vücut yapısına uygun olması önem taşıyor.
Prof. Dr. Turhan ayrıca Dünya Sağlık Örgütü'nün 5-17 yaş grubundaki çocuklar için günlük en az 60 dakika fiziksel aktivite önerisini hatırlattı.
Ailelerin çocuklarını çantalarıyla yürürken gözlemlemesi de öneriliyor. Çocuk çantayı taşırken belirgin biçimde öne veya yana eğiliyorsa çantanın ağırlığının ve askı ayarlarının yeniden kontrol edilmesi gerekiyor.
