Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), demans riskinin azaltılmasına yönelik rehberini güncelleyerek beyin sağlığını korumaya yardımcı olabilecek yeni önerilerini paylaştı. 15 Temmuz'da yayımlanan ikinci baskı, yaşam tarzı değişikliklerinden çevresel faktörlere kadar birçok başlıkta güncel bilimsel verileri içeriyor.
Yeditepe Üniversitesi Hastaneleri Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Canan Aykut Bingöl, demansın dünya genelinde giderek büyüyen bir halk sağlığı sorunu haline geldiğini belirterek, korunmaya yönelik önlemlerin her zamankinden daha önemli olduğunu ifade etti.
Demans vakalarının artması bekleniyor
Prof. Dr. Bingöl, dünya genelinde milyonlarca kişinin demansla yaşadığını ve yaşlanan nüfus nedeniyle bu sayının önümüzdeki yıllarda artmasının beklendiğini söyledi.
Demansı tamamen ortadan kaldıran ya da hastalığı geri çeviren kesin bir tedavinin henüz bulunmadığını hatırlatan Bingöl, bu nedenle yaşam boyu sürdürülen sağlıklı alışkanlıkların hastalık riskini azaltmada önemli rol oynadığını vurguladı.
Rehbere yeni risk faktörleri eklendi
Güncellenen rehberde daha önce yer alan risk faktörleri yeniden değerlendirilirken, HIV, inme ve travmatik beyin hasarı başta olmak üzere yeni risk faktörleri de listeye dahil edildi.
DSÖ, demansın önlenmesine yönelik önerilerini üç temel başlık altında topladı:
- Sağlıklı yaşam alışkanlıklarının benimsenmesi
- Demansla ilişkili sağlık sorunlarının etkin şekilde yönetilmesi
- Çevresel risk faktörlerinin azaltılması
Fiziksel aktivite ve sosyal yaşam öne çıkıyor
Rehberde, düzenli egzersiz yapmanın demans riskini azaltan en güçlü koruyucu faktörlerden biri olduğuna dikkat çekiliyor. Bunun yanı sıra bilişsel egzersizler, zihni aktif tutan aktiviteler ve sosyal ilişkilerin sürdürülmesi de beyin sağlığını destekleyen önemli unsurlar arasında gösteriliyor. Uzmanlar, özellikle ileri yaşlarda sosyal yaşamdan kopmamanın ve zihinsel faaliyetlerin devam ettirilmesinin koruyucu etkisine vurgu yapıyor.
Kronik hastalıkların kontrolü büyük önem taşıyor
DSÖ rehberinde yalnızca yaşam tarzı değil, kronik hastalıkların düzenli takibi de demans riskini azaltan temel unsurlar arasında yer alıyor. Hipertansiyon, diyabet, yüksek kolesterol, obezite, işitme kaybı, uyku bozuklukları ve depresyon gibi sağlık sorunlarının kontrol altında tutulmasının beyin sağlığını olumlu etkilediği belirtiliyor. Ayrıca sigaranın bırakılması, alkol tüketiminin sınırlandırılması ve Akdeniz tipi beslenme düzeninin benimsenmesi de öneriler arasında bulunuyor.
Hava kirliliği de risk faktörleri arasında
Yeni rehberde ilk kez çevresel etkenlere daha geniş yer verildi. Özellikle uzun süre hava kirliliğine maruz kalmanın demans gelişme riskini artırabileceğine dikkat çekildi.
Uzmanlar, sağlıklı yaşam alışkanlıklarının erken yaşlardan itibaren benimsenmesinin ilerleyen yıllarda beyin sağlığını korumada önemli katkı sağlayacağını ifade ediyor.
Uzmanlardan demans riskini azaltacak öneriler
Uzmanlara göre demans riskini azaltmak için şu alışkanlıklar önem taşıyor:
- Düzenli fiziksel aktivite yapmak
- Sosyal yaşamın içinde kalmak
- Tansiyon, diyabet ve kolesterolü kontrol altında tutmak
- Sigaradan uzak durmak ve alkol tüketimini sınırlandırmak
- Akdeniz tipi dengeli beslenmek
- İşitme ve görme sorunlarını ihmal etmemek
- Düzenli ve kaliteli uyku alışkanlığı edinmek
