Prostat Kanserinde Erken Tanı Uyarısı: Mahremiyet Kaygısı Kontrolleri Geciktirebiliyor
Uzmanlar, prostat kanserinde muayene kaygısının tanıyı geciktirebildiğini belirtiyor. PSA testi, aile öyküsü ve kişiye özel taramanın önemi vurgulanıyor.
Türk Tıbbi Onkoloji Derneği, Prostat Kanseri Farkındalık Ayı kapsamında düzenlediği toplantıda erken tanının ve kişiye özel risk değerlendirmesinin önemine dikkat çekti. Uzmanlar, muayeneden çekinmenin ve idrar şikâyetlerini yaşlanmanın doğal sonucu olarak görmenin hekime başvuruyu geciktirebildiğini belirtti.
Türkiye’de Yılda Yaklaşık 19 Bin Kişi Tanı Alıyor
“Prostat sizi uyandırmadan siz uyanın” mesajıyla düzenlenen toplantıda konuşan Dernek Başkanı Prof. Dr. Bülent Karabulut, Türkiye’de her yıl yaklaşık 19 bin erkeğe prostat kanseri tanısı konulduğunu, yaklaşık 4 bin 800 kişinin hastalık nedeniyle yaşamını yitirdiğini söyledi.
Karabulut, erken evrede tedavi başarısının yüksek olduğunu vurguladı. İdrar yaparken güçlük, sık idrara çıkma, idrarda kan görülmesi ve devam eden bel veya sırt ağrısı gibi şikâyetlerin değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
PSA Testi ve Tarama Planı Kişiye Göre Belirleniyor
Prostat kanserinin erken değerlendirilmesinde yaş, aile öyküsü, genetik özellikler ve genel sağlık durumu dikkate alınıyor. Avrupa Üroloji Derneği kılavuzunda, bilgilendirilmiş kişilerde PSA değerlendirmesi için genel olarak 50 yaş, ailede prostat kanseri öyküsü bulunanlarda 45 yaş, BRCA2 değişikliği taşıyanlarda ise 40 yaş başlangıç noktaları arasında yer alıyor. Kontrol aralığı kişisel riske göre belirleniyor.
Tıbbi Onkoloji Uzmanı Doç. Dr. Okan Avcı, PSA yüksekliğinin tek başına kanser tanısı koydurmadığını söyledi. İyi huylu prostat büyümesi ve enfeksiyon gibi durumların da PSA’yı yükseltebildiğini belirtti. Tanı sürecinde PSA, muayene, MR ve gerektiğinde diğer incelemeler birlikte değerlendiriliyor.
Aile Öyküsünde Anne Tarafı da Önem Taşıyor
Avcı, genetik risk değerlendirmesinin yalnızca baba tarafıyla sınırlandırılmaması gerektiğini vurguladı. Anne tarafından aktarılabilen BRCA1 ve BRCA2 gibi kalıtsal değişiklikler de prostat kanseri açısından önem taşıyor. Ailede prostat kanserinin yanında meme, yumurtalık ve pankreas kanseri öyküsü bulunması da genetik değerlendirmede dikkate alınabiliyor.
Karabulut ayrıca mesleki kimyasal maruziyetler, pestisitler ve gece vardiyası gibi çalışma koşullarının araştırıldığını aktardı. Bu alanlardaki bulguların risk ilişkileri üzerinden değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekildi.
Kan Proteinleriyle Erken Risk Araştırmaları Sürüyor
Dernek Yönetim Kurulu Üyesi Doç. Dr. Tülay Eren, yaklaşık 16 yıllık takip verilerine dayanan bir araştırmayı paylaştı. Eren’in aktardığına göre 6 binden fazla proteinin incelendiği çalışmada, daha sonra prostat kanseri tanısı alan 982 erkeğin eski kan örneklerinde hastalıkla ilişkili 12 protein belirlendi. Agresif seyirle bağlantılı yedi protein de tespit edildi.
Eren, bulguların gelecekteki risk değerlendirmelerine katkı sağlayabileceğini, bu araştırmaya dayanan ve rutin kullanımda olan bir erken tanı testi bulunmadığını belirtti.
Tedavide Tümörün Özellikleri ve Yaşam Kalitesi Birlikte Ele Alınıyor
Tedavi planı hastalığın evresine, tümörün biyolojik özelliklerine ve kişinin genel sağlık durumuna göre hazırlanıyor. Uygun düşük riskli hastalarda aktif izlem uygulanabilirken diğer hastalarda cerrahi, radyoterapi ve sistemik tedaviler değerlendirilebiliyor. Hormon tedavisi, uygun hasta gruplarında androjenlerin kanser üzerindeki etkisini azaltmayı amaçlıyor.
Avcı, bazı hastalarda genetik testlerin hedefe yönelik tedavi seçiminde kullanılabildiğini söyledi. Karabulut ise tedavinin cinsel yaşam, eş ilişkileri ve psikolojik durum üzerindeki etkilerinin hekimle paylaşılmasının önemini vurguladı. Gerektiğinde psikolojik destek ve eşlerin katıldığı görüşmelerle hastaların desteklenebileceğini belirtti.
Toplantıda düzenli hareket, dengeli beslenme, sigaradan uzak durma, yeterli uyku ve mesleki maruziyetlere karşı önlem alma önerileri de paylaşıldı. Uzmanlar, kişisel risklerin hekimle görüşülmesini ve sağlık kontrollerinin mahremiyet kaygısıyla ertelenmemesini istedi.