Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) yayımladığı son verilere göre, obezite dünya genelinde hızla artmaya devam ediyor. 2022 verilerini içeren rapora göre dünyada her 8 kişiden 1’i obezite ile yaşıyor. 1990’dan bu yana yetişkinlerde obezite oranı iki katından fazla artarken, ergenlerde bu artış dört katı buldu.
4 Mart Dünya Obezite Günü kapsamında paylaşılan veriler, küresel ölçekte ciddi bir halk sağlığı sorunu ile karşı karşıya olunduğunu ortaya koyuyor.
2,5 Milyar Yetişkin Fazla Kilolu
DSÖ verilerine göre:
- Dünya genelinde 18 yaş ve üzeri 2,5 milyar yetişkin fazla kilolu
- 890 milyondan fazlası obez
- Yetişkinlerin yüzde 43’ü fazla kilolu
- Yüzde 16’sı obezite sorunu yaşıyor
5-19 yaş aralığında ise 390 milyondan fazla çocuk ve ergen fazla kilolu. Bunların 160 milyonu obezite ile mücadele ediyor.
1990 yılında çocuk ve ergenlerde obezite oranı yalnızca yüzde 2 seviyesindeyken, 2022 itibarıyla bu oran yüzde 8’e yükseldi.
Obezite Nedir ve Neden Artıyor?
DSÖ, aşırı kiloyu vücutta fazla yağ birikimi olarak tanımlarken, obeziteyi kronik ve karmaşık bir sağlık sorunu olarak değerlendiriyor. Vücut kitle indeksine göre 25’in üzeri fazla kilolu, 30’un üzeri ise obez olarak kabul ediliyor.
Obezite; tip 2 diyabet, kalp hastalıkları, bazı kanser türleri, kemik sağlığı sorunları ve üreme problemleri gibi birçok sağlık riskini artırıyor. Aynı zamanda uyku bozuklukları ve hareket kabiliyetinde azalma gibi yaşam kalitesini düşüren sonuçlara yol açabiliyor.
Uzmanlara göre obezite; enerji alımı ile enerji harcaması arasındaki dengesizlikten kaynaklanıyor. Ancak genetik, çevresel ve psikososyal faktörler de önemli rol oynuyor.
Artış Artık Düşük ve Orta Gelirli Ülkelerde de Görülüyor
Bir dönem daha çok yüksek gelirli ülkelerin sorunu olarak görülen obezite, artık düşük ve orta gelirli ülkelerde de hızla yayılıyor.
Afrika’da 5 yaş altındaki fazla kilolu çocuk sayısı 2000’den bu yana yüzde 12’nin üzerinde artış gösterdi. 2024 itibarıyla 5 yaş altı fazla kilolu veya obez çocukların neredeyse yarısı Asya’da bulunuyor.
DSÖ’den Küresel Mücadele Çağrısı
DSÖ, obezitenin büyük ölçüde önlenebilir ve yönetilebilir bir sağlık sorunu olduğunu vurguluyor. Kurum, yaşamın her aşamasında önleyici adımlar atılması gerektiğini belirtiyor.
Öneriler arasında:
- Hamilelik döneminde sağlıklı kilo kontrolü
- Doğumdan sonra ilk 6 ay yalnızca anne sütü
- Ekran süresinin sınırlandırılması
- Şekerli içeceklerin azaltılması
- Sağlıklı beslenme alışkanlıklarının teşviki
- Düzenli fiziksel aktivite
yer alıyor.
DSÖ, 2012 yılında kabul edilen ve 2030’a kadar uzatılan küresel beslenme hedefleri doğrultusunda çocukluk çağı obezitesindeki artışın durdurulması için ülkeleri daha güçlü adımlar atmaya çağırıyor.
Küresel obezite krizinin, sağlık sistemleri üzerinde giderek artan bir yük oluşturduğu belirtilirken, uzmanlar erken müdahalenin kritik önem taşıdığına dikkat çekiyor.
